W dniu 19 września 2026 r. w Miękiszu Starym odbyły się uroczystości upamiętniające wydarzenie z początku II wojny światowej - zestrzelenie polskiego samolotu bombowego PZL-37B „Łoś” nad polami Kamionki, położonymi pomiędzy Miękiszem Starym a Charytanami. Do tragicznego wydarzenia doszło 12 września 1939 r.
Rys Historyczny wydarzeń
Wrzesień 1939 r. był dla Polski początkiem II wojny światowej. Niemieckie dywizje zaatakowały Polskę, a już 12 dni później dotarły w okolice Radymna i kierowały się w stronę obecnego Jaworowa i Krakowca na Ukrainie.
Był piękny, jesienny poranek, słoneczny i bezchmurny, 12 września 1939 roku. Ciszę tego dnia przerwały wybuchy. Około godziny 8:00 trzy bombowce „Łoś” wystartowały z lotniska w Gnojnie na zadanie bojowe. Samoloty wystartowały wspólnie, jednak po dotarciu do wyznaczonego celu podzieliły się i pojedynczo, z różnych wysokości, zbombardowały niemieckie jednostki XXII Korpusu Pancernego gen. Ewalda von Kleista. Niemcy nacierali wówczas na 10. Brygadę Pancerno-Motorową płk. Stanisława Maczka.
Eskadra zadała Niemcom poważne straty, zrzucając tonę bomb na wyznaczony cel. W tym momencie pozostało już tylko wymknąć się ze strefy walk. Wówczas nastąpił atak niemieckich Messerschmittów Bf 109. Niemieckie maszyny ruszyły za „Łosiami” w pościg. Dwa Messerschmitty zaatakowały jednego z polskich bombowców i po dłuższej walce zestrzeliły go.
Płonący polski samolot rozbił się pomiędzy Charytanami a Miękiszem Starym. Cała załoga zginęła.
Obsadę zestrzelonego samolotu stanowili: por. obserwator Franciszek Kupidłowski (29 lat), pilot ppor. Stanisław Sierpiński, pochodzący ze Zwierzyńca (24 lata), oraz dwaj 21-letni strzelcy - kpr. Henryk Koniuszewski i pochodzący z Biłgoraja kpr. Klemens Mazur.
Ostatnie chwile polskiego bombowca opisał mieszkaniec Charytan, Stanisław Puzio:
„Byłem na polu w pobliżu domu, kosząc kiszonkę dla bydła. Na okolicznych polach ludzie wypasali krowy. Nagle od strony Radymna dobiegł odgłos strzałów. Zobaczyłem nad Radymnem czarne wybuchające chmurki, które otaczały jakieś malutkie czarne punkty; dziś już wiem, że były to wybuchy artylerii przeciwlotniczej. Po chwili dobiegł stamtąd huk wybuchów - samoloty atakujące kolumnę zrzuciły bomby. Nie minęła chwila, gdy od strony Radymna nadleciał samolot. Był coraz większy, wykonywał wiraże, a wokół niego uwijały się atakujące z góry dwa mniejsze samoloty. Gdy pilot nadleciał nad przysiółek Kozły, z obu silników buchnął dym i ogień. Niemieckie samoloty trafiły go i zapaliły. Polski pilot schodził coraz niżej, nad Kozłami na ziemię spadła czapka pilotka, widać było dziury w konstrukcji. Pilot nad lasem wykonał skręt chcąc ominąć drzewa i skierował cały czas atakowany samolot na łąki w tzw. 'Kamionce'. Maszyna uderzyła o ziemię i eksplodowała na polu Stanisława Bawoła z taką siłą, że oderwany ogon leżał kilkanaście metrów od kadłuba.
Natychmiast zaczęli nadbiegać ludzie z Miękisza Starego, podbiegłem i ja. Nie można było nic zrobić, gdyż silny ogień objął cały wrak. Obok zobaczyłem ciała dwóch lotników - kaprali - leżące obok siebie twarzami do ziemi, ze spadochronami na plecach.”
Uroczystości upamiętniające poległych lotników
W tym roku obchodzono 87. rocznicę śmierci lotników poległych w boju o Ojczyznę.
Uroczystości rozpoczęły się o godz. 15:00 Mszą Świętą w Kościele pw. Matki Boskiej Częstochowskiej w Miękiszu Starym. Eucharystię celebrował gospodarz miejscowej parafii, ks. Mirosław Baran. W czasie Mszy Świętej modlono się za poległych lotników, ich rodziny oraz parafian.
Po Mszy Świętej wszyscy zgromadzeni przeszli na plac przy remizie OSP w Miękiszu Starym, przed pamiątkowy skwer. Uroczystość rozpoczęła się od odśpiewania „Mazurka Dąbrowskiego”.
Wartę honorową wystawili członkowie Stowarzyszenia Historyczno-Rekonstrukcyjnego „Pąsowa Róża” z Jarosławia, występujący w polskich mundurach wojskowych z okresu II wojny światowej. Uroczystość uświetniły również poczty sztandarowe Ochotniczej Straży Pożarnej w Miękiszu Starym oraz Szkoły Podstawowej im. Jana Pawła II w Miękiszu Starym.
Uroczystości poprowadzili Wiceprzewodniczący Rady Gminy Laszki Bogusław Kuta wraz z Panią Elżbietą Bawoł, pełniącą obowiązki dyrektora Szkoły Podstawowej w Miękiszu Starym.
Po przypomnieniu krótkiego rysu historycznego tragicznych wydarzeń sprzed 87 lat głos zabrali zaproszeni goście.
Następnie przybyłe delegacje zaproszonych gości oraz rodzin poległych lotników złożyły pod pomnikiem wiązanki kwiatów i zapaliły znicze. Hołd poległym oddali:
• Dyrektor Biura Posła na Sejm RP Tadeusza Chrzana - Pani Monika Romaniec,
• Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej Pan Andrzej Zapałowski wraz z Dyrektorem Biura - Panem Andrzejem Słodyczko,
• Członek Zarządu Województwa Podkarpackiego - Pani Anna Huk,
• przedstawiciele rodzin poległych lotników ze strony śp. ppor. Stanisława Sierpińskiego,
• przedstawiciele rodzin poległych lotników ze strony śp. Klemensa Mazura,
• delegacja samorządu Gminy Laszki: Wójt Gminy Laszki - Pan Stanisław Gonciarz, Przewodniczący Rady Gminy - Pan Marek Bawoł oraz Radny Rady Gminy Laszki - Pan Artur Kowal,
• delegacja samorządu Powiatu Jarosławskiego: Sekretarz Powiatu Jarosławskiego - Pan Krzysztof Sopel oraz Radny Rady Powiatu Jarosławskiego - Pan Adam Gonciarz,
• przedstawiciele miejscowości Miękisz Stary: Sołtys wsi - Pani Danuta Paszkiewicz, przedstawicielka Koła Gospodyń Wiejskich - Pani Bożena Głowacka, Prezes Ochotniczej Straży Pożarnej - Pan Robert Mikutra, Radny Rady Sołeckiej - Pan Zdzisław Chrobak oraz przedstawicielka Rady Rodziców - Pani Aneta Skrzypek,
• uczniowie Szkoły Podstawowej w Miękiszu Starym.
W końcowej części uroczystości wszyscy uczestnicy udali się z kwiatami i zniczami na pola Kamionki, gdzie w miejscu upadku samolotu został postawiony pamiątkowy krzyż, upamiętniający tragiczne wydarzenie i śmierć czterech polskich żołnierzy - członków załogi zestrzelonego 87 lat temu samolotu bombowego.
W tym miejscu również złożono kwiaty i zapalono znicze. Hołd poległym oddali:
• Dyrektor Biura Posła na Sejm RP Tadeusza Chrzana - Pani Monika Romaniec,
• Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej Pan Andrzej Zapałowski wraz z Dyrektorem Biura - Panem Andrzejem Słodyczko,
• przedstawiciele rodzin poległych lotników,
• delegacja samorządu Gminy Laszki: Radny Rady Gminy Laszki - Pan Piotr Fedurko, Sołtys Wsi Charytany - Pan Rafał Szczęsny oraz Pani Zofia Chwastowska - emerytowana nauczycielka Szkoły Podstawowej w Miękiszu Starym.
Całość uroczystości uświetniła salwa honorowa w wykonaniu warty honorowej wystawionej przez Stowarzyszenie Historyczno-Rekonstrukcyjne „Pąsowa Róża” z Jarosławia.
Pamięć o wydarzeniach z września 1939 roku oraz o ludziach, którzy oddali życie w obronie Ojczyzny, jest ważną częścią lokalnej historii. Uroczystości w Miękiszu Starym są wyrazem szacunku dla poległych lotników, a także świadectwem troski o zachowanie pamięci o ich ofierze dla kolejnych pokoleń.
Dziękujemy wszystkim zaproszonym gościom, w szczególności rodzinom poległych lotników, delegacjom wraz z pocztami sztandarowymi, przedstawicielom władz rządowych i samorządowych, druhom Ochotniczej Straży Pożarnej, uczniom i nauczycielom oraz mieszkańcom Miękisza Starego i okolic, którzy przybyli, aby wspólnie uczcić pamięć tego tragicznego wydarzenia.
Zdjęcia: Krzysztof Grela